10.04. (piątek) 2026 r. o godz.8.00-ej w Wieliczce w kościele parafialnym pw. św. Klemensa ksiądz dr Wojciech Olszowski, proboszcz Parafii pw. św. Klemensa odprawił Mszę św. w intencji Ojczyzny, ofiar pomordowanych w 1940 r. w Katyniu i katastrofy smoleńskiej z 10.04.2010 r. Po Mszy św. delegacje władz powiatu wielickiego, miasta, stowarzyszeń udały się przed Magistrat, przed Pomnik Odrodzenia Polski i przed drewniany krzyż z napisem: „KATYŃ 1940”.
Pod krzyżem na sztaludze była tablica z data katastrofy smoleńskiej: 10.04.2010 r., listą imion i nazwisk, fotografiami ofiar. Wspólnie zaśpiewano hymn państwowy. Sekretarz Miasta i Gminy Wieliczka Marcin Idzi odczytał imiona i nazwiska 96 ofiar katastrofy smoleńskiej rozpoczynając od Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i jego żony Marii. Minutą ciszy uczczono ofiary tej katastrofy. Następnie delegacje przed krzyżem z napisem „KATYŃ 1940” składały kwiaty, zapalone znicze. Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki” reprezentowała delegacja: prezes Jadwiga Duda, skarbnik Anna Kisiel, członkowie: Stanisława Cygankiewicz, Hubert Cora, Hanna Kozioł, Henryka Lembas, Marian Sipióra, Anna Woźniak. W uroczystości na zaproszenie prezes KPW uczestniczył Jacek Wawszczak, prezes Stowarzyszenia Rodzin Katyńskich Polski Południowej w Krakowie. Następnie udano się pod tablicę na budynku Pałacu Konopków, siedzibę Instytutu Pamięci Narodowej (IPN), ku pamięci Janusza Kurtyki (1960-2010), prezesa IPN, który był jedną z 96 ofiar katastrofy smoleńskiej 10.04. 2010 r.. Przed tablicą składano kwiaty i zapalone znicze.
13 kwietnia 2026 r. w Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Katynia (ustanowiony w 2007 r.) wieliczanie oddali hołd zamordowanym przed 86. laty 21 857 oficerom Wojska Polskiego. Zbrodni dokonali radzieccy funkcjonariusze NKWD na polskich jeńcach wojennych osadzonych po 17.09.1939 r. w obozach w: Kozielsku, Starobielsku, Ostaszkowie. Ci jeńcy po rozkazie Józefa Stalina z 5.03. 1940 r. zostali zastrzeleni strzałem w tył głowy i pochowani w zbiorowych mogiłach w Katyniu, Charkowie i Miednoje. 22.06.1941 r. miała miejsce agresja Niemiec na ZSRR. 13.04.1943 r. radio niemieckie nadało komunikat o odkryciu w lesie katyńskim koło Smoleńska masowych grobów polskich jeńców wojennych z obozu w Kozielsku. Pod kierunkiem międzynarodowej komisji Niemcy ekshumowali w Katyniu ponad 4200 ciał, z których zidentyfikowano blisko 2600. Los jeńców z pozostałych obozów był przez kolejnych blisko 50 lat nadal nieznany. Rosjanie nie przyznawali się do tej zbrodni i obwiniali nią niemiecko-faszystowskich okupantów. Na początku lat 90.tych XX wieku ustalono, że jeńcy z obozu w Starobielsku zostali zamordowani w podziemiach budynku NKWD w Charkowie i pochowani na przedmieściach w Piatichatkach, w lesie w dołach śmierci. Jeńcy obozu w Ostaszkowie byli dowożeni partiami po 100-200 osób do Tweru (w czasach ZSRR nosił nazwę Kalinin), gdzie w kazamatach NKWD byli zabijani, a następnie nocą przewożeni do lasu w Miednoje, gdzie ich ciała wrzucano do dołów śmierci. Spoczywa tam ponad 6400 ofiar. 13.04.1990 r. władze ZSRR oficjalnie przyznały się do dokonania Zbrodni Katyńskiej wiosną 1940 r. W 2000 r. staraniem Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa zostały otwarte w Katyniu, Charkowie i Miednoje Polskie Cmentarz Wojenne. Aktualnie wskutek agresji Rosji na Ukrainie i trwającej wojny nie mamy dostępu do tych cmentarzy. Jaki jest ich stan?
13.04. (poniedziałek) b.r. . o godz.11.00 - tej w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego (PCKZiU) w Wieliczce przy ul. J. Piłsudskiego 105 odbyła się akademia pt. „Echa katyńskich drzew”. Przygotowali ją uczniowie: Amelia Janus i Aleksandra Stachowicz z klasy II K, Wiktoria Grodowska, Nikola Korzeń, Maria Płatek, Dawid Stachura, Szymon Tytko z klasy IV T pod kierunkiem: Beaty Janczury-Karcz, nauczycielki języka polskiego i Dariusza Tańculi, nauczyciela historii. W programie była recytacja wierszy: „Katyń” Mirosława Jana Rubasa i „Nekrolog” Kazimierza Wierzyńskiego. Do przygotowania akademii zaprosiła szkołę prezes KPW, składając wcześniej w tej sprawie pisemną prośbę do dyrektora PCKZiU Macieja Filiciaka. Akademia rozpoczęła się odśpiewaniem hymnu narodowego „Jeszcze Polska nie zginęła”. W programie zaprezentowano: fragment filmu Andrzeja Wajdy „KATYŃ”, uczniowie recytowali wiersze o tematyce katyńskiej, czytali fragmenty listów pisanych przez jeńców Kozielska, Starobielska, Ostaszkowa do rodzin, oraz fragment filmu wieliczanina Ignacego Kowalewskiego z uroczystości posadzenia na wielickim cmentarzu „Dębów Pamięci” 11.11.2009 r. Oddano w ten sposób hołd ok. 22.000 Polaków, którzy jako jeńcy wojenni wiosną 1940 r. zostali zamordowani przez radzieckie NKWD. Symbolem tej zbrodni stał się Las Katyński (koło Smoleńska). Egzekucje odbywały się również w Charkowie, Twerze, Kijowie i Mińsku. Ofiarami stała się elita polskiego narodu: oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, urzędnicy, lekarze, prawnicy, leśnicy, profesorowie, nauczyciele i inni. Jadwiga Duda wspomniała historię swoich poszukiwań ofiar zbrodni katyńskiej z Ziemi Wielickiej od 1999 r. Przekazała dyrektorowi szkoły, do biblioteki egzemplarz książki „ROCZNIKI Ludowego Towarzystwa Naukowego-Kulturalnego Oddział w Krakowie im. Włodzimierza Tetmajera” (Kraków 2026), tom nr 22/23, w której jest opublikowana druga cześć artykułu pt. „W Wieliczce pamiętamy o Zbrodni Katyńskiej w 1940 r. i jej ofiarach” jej autorstwa. Podziękowała dyrekcji, nauczycielom, uczniom za przedstawiony program. Wicestarosta Powiatu Wielickiego Ewa Ptasznik w swojej wypowiedzi podkreśliła rolę młodzieży w przekazywaniu pamięci o Zbrodni Katyńskiej. Złożyła podziękowanie: szkole, nauczycielom, uczniom za program „Echa katyńskich drzew”. Program obejrzeli licznie zgromadzeni: uczniowie PCKZiU i Prywatnego LO Ojców Franciszkanów w Wieliczce oraz goście m.in. rodzinę zamordowanego kapitana Stefana Mistata reprezentowała wieliczanka Ewa Dańda. Wśród gości była delegacja KPW: Grażyna Bieniek, Marta Borowiec, dr Elżbieta Kawecka-Cebula, Maria Nawrot, Barbara Weiss. Pan Dariusz Tańcula zorganizował grupę uczniów, z którą udał się na uroczystość na wielickim cmentarzu.
Następnie udano się na Cmentarz Komunalny w Wieliczce, na plac przed Domem Przedpogrzebowym. Tu zgromadziły się delegacje władz: Piotr Siemczonek z Biura Poselskiego Urszuli Ruseckiej, Gminy Wieliczka Burmistrz Rafał Ślęczka, przewodnicząca Rady Miejskiej Wieliczki Elżbieta Sikora, dyrektor Mediateki-Biblioteki Publicznej w Wieliczce Beata Chorobik, Powiatu Wielickiego wicestarosta Ewa Ptasznik, Instytutu Pamięci Narodowej Jacek Kwilosz, Rady i Zarządu Osiedla H. Sienkiewicza-A.Asnyka-W.Pola: Dorota Stes-Fus, Maria Nawrot, Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki”, Konfederacji - Nowej Nadziei, Konfederacji Korony Polskiej, nauczycieli i uczniów: PCKZiU w Wieliczce, Prywatnego LO Ojców Franciszkanów w Wieliczce, Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Niepołomicach pod opieką nauczyciela Zbigniewa Zająca, członka KPW i zainteresowanych wieliczna. Prezes KPW prowadziła uroczystość zwracając zebranym uwagę na tablicę na frontonie budynku o treści: „PAMIĘCI PATRIOTÓW ZIEMI WIELICKIEJ POMORDOWANYCH NA WSCHODZIE W KATYNIU I ŁAGRACH SOWIECKICH W LATACH 1939-1956 WIELICZKA 1999” i w chodniku urnę z ziemią z Katynia. Poniżej tablicy znajdowały się fotografie z biogramami wieliczan zamordowanych w 1940 r. przez NKWD: “Kpt. Jana KOMARNICKIEGO s. Franciszka i Franciszki z Grzywaczów, ur. 29 VII 1894 w Wieliczce. Żołnierz II Brygady Leg. W 1920 na froncie w 33 pp. Kpt. od 15 VII 1924. W latach 30. w Biurze Pers. MSWojsk. i Dep. Piech. MSWojsk. Odznaczony KN, KW czterokrotnie. Żonaty z Julią z Koskowskich, miał córkę Barbarę.” i “Kpt. żand. Michała Jana SZERSZENIEWICZA s. Piotra i Antoniny z Nadzyńskich, ur. 5 II 1897 w Wieliczce. Żołnierz II Brygady Legionów Polskich, w bitwie pod Kaniowem dostał się do niewoli niemieckiej. Do kraju wrócił w 1919; służył w żandarmerii polowej. Od 1922 w 1 dyonie żand. wojsk., a od 1934 dca plut. żand. w Dęblinie. W 1939 szef żand. 28 DP. Odznaczony KN, KW, BKZ, medalami 1918–1921 i 10-lecia.”, odnalezione w „Cmentarnej Księdze Katyńskiej” przez Stanisława Stawarczyka. Dziękujemy. Zebrani wspólnie zaśpiewali „Hymn państwowy” i modlili się w intencji ofiar zbrodni katyńskiej: „Ojcze Nasz… Zdrowaś Mario… Wieczne odpoczywanie…”. Lidia Sałabun, emerytowana nauczycielka, poetka, powiedziała swój wiersz: „Byśmy Ojczyzny swej jak oka strzegli, nigdy wolności kredyt nie spłacony, tym milionom co za nią polegli…” Kolejno delegacje składały kwiaty i zapalone znicze: KPW reprezentowała delegacja: Marta Borowiec, Anna Kisiel, Hanna Kozioł, Jan Matzke, Lidia Sałabun, Marian Sipióra, Anna Ślęczka. Wykonano wspólnie zdjęcie.
Następnie udano się pod kierunkiem niżej podpisanej na nowy cmentarz do kwatery 34 „Dębów Pamięci”. Zatrzymano się przed tablicą zatytułowaną: „PAMIĘCI PATRIOTÓW ZIEMI WIELICKIEJ ZAMORODOWNYCH STRZAŁEM W TYŁ GŁOWY PRZEZ NKWD W 1940 R. W ZSRR”, na której widnieje 41 imion i nazwisk. 34 uczniów zabrało przyniesione przez pracowników Urzędu Miasta i Gminy Wieliczka wkłady do zniczy i udało się przed dęby i tablice przy nich. Zapalali wkłady i wkładali je do szklanych kloszy znajdujących się przed dębami i tabliczkami. Każdy z uczniów miał przeczytać treść tabliczki przy dębie i ja zapamiętać.
Jadwiga Duda poprosiła uczennicę Marię Płatek z PCKZiU o odczytanie listy zamordowanych:
W KATYNIU:
POR. JAN CZARNIK,
POR. ANTONI DAŃDA,
POR. JAN FITZKE,
KPT. TADEUSZ GOŁĄB,
POR. KAROL JUSZKIEWICZ,
POR. ANTONI KLIMCZYK,
POR. JULIAN LICHOŃ,
POR. JÓZEF MAJERAN
KPT. STEFAN MISTAT,
MJR. MICHAŁ ŚCIGALSKI,
KPT. MARIAN HENRYK SOLEWSKI,
KPT. HENRTYK STACHURSKI,
POR. WITOLD TOMASZEWSKI,
KPT. ZYGMUNT ZBROJA.
W CHARKOWIE:
POR.WIKTOR BOJARSKI
PŁK. STANISŁAW JAMKA,
MJR. LEOPOLD KORCZAK,
MJR. WŁADYSŁAW KOTULA,
PPŁK. JÓZEF LIDWIN,
MJR. MICHAŁ IGNACY ŁUKOMSKI,
POR. MICHAŁ NIESŁUCHOWSKI,
MJR. ZYGMUNT PALUCH,
POR. JÓZEF PIECHÓWKA,
KPT. IGNACY SZABLOWSKI
POR. WŁADYSŁAW WÓJTOWICZ.
W TWERZE:
POR. ANDRZEJ BARAN,
A.P.P JAN BATORSKI
ASP. JÓZEF CIUPKA,
POR. MIECZYSŁAW DZIEWOŃSKI
ASP. JAN GABRYEL,
ASP. JÓZEF KLISIEWICZ,
ASP. JÓZEF KUTRZEBA.
MJR. EDWARD OKULSKI
I.P.P. MARIAN SKORUPA VEL SKIBIŃSKI.
NA UKRAINIE:
F.P.P. FELIKS WILK.
MIEJSCE ŚMIERCI NIEZNANE
PPŁK. ANDRZEJ KUCZEK
URZĄD MIASTA I GMINY WIELICZKA,
STOWARZYSZENIE „KLUB PRZYJACIÓŁ WIELICZKI”, WIELICZKA, 2012 , 2021 R.
W intencji ww. wymienionych ofiar Zbrodni Katyńskiej zebrani wspólnie odmówili: „Ojcze Nasz…Zdrowas Mario…Wieczne odpoczywanie…”. Niżej podpisana wspomniała, że w 2016 r. za poszukiwanie ofiar Zbrodni Katyńskiej z Ziemi Wielickiej oraz starania o powstanie kwatery „Dębów Pamięci” została w 2016 r. uhonorowana przez IPN tytułem „ŚWIADEK HISTORII”. Przed ww. tablicą stroik od KPW złożył Marian Sipióra. Radny Rady Miejskiej Wieliczki Dominik Mikuła podziękował niżej podpisanej za organizowanie i prowadzenie uroczystości.
Opracowała Jadwiga Duda
