3.05. (niedziela) 2026 r. w Wieliczce w dniu Święta Konstytucji 3 Maja o godz.13.00- tej miała miejsce uroczystość otwarcia traktu pieszego im. Hugona Kołłątaja – jednego z głównych współtwórców Konstytucji 3 Maja 1791 r. Trakt łączy Plac Mieczysława Skulimowskiego z ulicą Henryka Sienkiewicza.
Uroczystość prowadził zastępca burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka ds. społecznych Lucjan Rówiński. Głos zabrał burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka Rafał Ślęczka, który także tu przypomniał słowa Ojca Św. Jana Pawła II : „Wolność nie jest dana raz na zawsze – trzeba ją stale zdobywać i strzec.” Powiedział, że dziedzictwo 3 Maja, to nie tylko powód do dumy, ale także zobowiązanie — do budowania wspólnoty opartej na zaufaniu, solidarności i odpowiedzialności. Podkreślił, że Wieliczka jest miejscem, w którym historia spotyka się z codziennym życiem mieszkańców.
W „Małym słowniku historii Polski” czytamy: „Hugo Kołłątaj (1750-1812), ksiądz, reformator szkolnictwa, polityk, publicysta, podkanclerzy koronny 1791-92. Jeden z głównych przedstawicielki oświecenia polskiego, od 1776 członek Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, reformator Akademii Krakowskiej (1780) i jej rektor (1782-86). Skupiwszy wokół siebie grono postępowych osób (tzw. Kuźnica Kołłątajowska), publikował projekty radykalnych reform; współautor Konstytucji 3 maja i główny organizator Zgromadzenia Przyjaciół Ustawy Rządowej. W 1792 r. zgłosił akces do konfederacji – targowickiej, po jego odrzuceniu emigrował. Współorganizator powstania kościuszkowskiego w 1794 r., rzecznik lewicy, uchodzący w opinii powszechnej za patrona – jakobinów polskich, przewodniczący Wydziału Skarbu w Radzie Najwyższej Narodowej, współautor m.in. uniwersału połanieckiego.
W 1794 -1802 więziony przez władze austriackie. Współorganizator Liceum Krzemienieckiego (1805); 1807-08 internowany w Moskwie.. W Księstwie Warszawskim odsunięty od działalności publicznej, 1809-10 przeprowadził drugą reformę Akademii Krakowskiej. Autor m.in. „Do Stanisława Małachowskiego…Anonima listów kilka” (1788-89), „Prawo polityczne narodu polskiego...” (1790), „Rozbiór krytyczny zasad historii początkowej wszystkich ludów” (tom 1-3), 1842), współautor ustanowienia i upadku konstytucji polskiej 3 maja 1791(1791).
Głos oddano Bohdanowi Piotrowiczowi, emerytowanemu nauczycielowi w Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Matejki w Wieliczce, prezesowi Zarządu Powiatowego Stowarzyszenia Pomocy Szkole Małopolska w Krakowie i członkowi Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki”, który odnalazł dzieło Hugona Kołłątaja z 1809 r. pt. „Ustawa dla Miasta Wieliczki” i wydał to dzieło. Zgłosił na Walnym Zebraniu Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki” wniosek o zwrócenie się pisemne do Rady Miejskiej w Wieliczce i Burmistrza z prośbą o nadanie w Wieliczce jednej z ulic imienia Hugona Kołłątaja. Walne zebranie KPW przegłosowało uchwałę w tej sprawie.
Następnie głos zabrała Jadwiga Duda, prezes Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki”, która napisała do Rady Miejskiej w Wieliczce i Burmistrza z prośbą o nadanie w Wieliczce jednej z ulic imienia Hugona Kołłątaja. Rada Miejska uchwaliła uchwałę o nadaniu w Wieliczce nazwy Trakt Hugona Kołłątaja. Zaprezentowała zebranym zdjęcie pomnika Hugona Kołłątaja, który znajduje się w Krakowie przy ul. Gołębiej. Pomnik wzniesiono ku pamięci zasług Hugona Kołłątaja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego. Hugo Kołłątaj, pod koniec XVIII w. z ramienia Komisji Edukacji Narodowej, zainicjował dzieło reformy uczelni krakowskiej. Reorganizacja rozpoczęła się od 1777 r., a w 1780 r. nadano Akademii miano Szkoły Głównej Koronnej. H. Kołłątaj, jako jej rektor, unowocześnił system nauczania. Zostały wprowadzone przedmioty matematyczno-fizyczne, założono ogród botaniczny, obserwatorium astronomiczne, powstały kliniki. W miejsce łaciny wprowadzono język polski.
Działalność uczelni prowadzona była zgodnie z założeniami doby Oświecenia. Gdy Rzeczpospolita Obojga Narodów chyliła się ku upadkowi, społeczność uniwersytecka wzięła czynny udział w powstaniu kościuszkowskim w 1794 r. Władze uczelni przekazały na cele insurekcji prawie wszystkie kosztowności.
Kolejno miało miejsce przecięcie wstęgi biało-czerwonej na tablicy z napisem: „Trakt Hugona Kołłątaja” .Przecięcia wstęgi dokonali: Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka, Poseł na Sejm RP Urszula Rusecka i prezes „Klubu Przyjaciół Wieliczki”(KPW). Na uroczystości grała Reprezentacyjna Orkiestra Dęta Kopalni Soli „Wieliczka” pod batutą kapelmistrza Antoniego Majerskiego. W uroczystości uczestniczył poczet sztandarowy Szkoły Podstawowej nr 2 im. Tadeusza Kościuszki w Wieliczce. Była delegacja Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki” w składzie, z Zarządu: Jadwiga Duda, Hanna Kozioł, Elżbieta Kawecka-Cebula, Justyna Twardosz, członkowie Jan Matzke, Anna i Tadeusz Woźniakowie.
Przebieg uroczystości dla KPW fotografowała Justyna Twardosz.
Opracowała Jadwiga Duda
