11 września (piątek) 2026 r., w sercu Puszczy Niepołomickiej, na uroczysku Poszyna, przy mogile zbiorowej żołnierzy III batalionu 5 Pułku Strzelców Podhalańskich Wojska Polskiego odbyła się uroczystość upamiętniająca 87. rocznicę bitwy pod Poszyną – jednej z najbardziej heroicznych i tragicznych walk III batalionu 5 Pułku Strzelców Podhalańskich Wojska Polskiego z Niemcami.
9 września 1939 roku III batalion 5 Pułku Strzelców Podhalańskich, dowodzony przez mjr. Janusza Rowińskiego, po ciężkich walkach w rejonie Wiśniowej i Kasinki Małej, został odcięty od głównych sił polskich. Wyczerpani żołnierze zatrzymali się na postój w Puszczy Niepołomickiej, nieświadomi, że zdrada pracownika tartaku w Kłaju doprowadzi do niemieckiej obławy. Niemcy, wykorzystując przewagę liczebną i ciężki sprzęt, otoczyli polskich żołnierzy. Mimo desperackiej obrony i próby przebicia się, zginęło 56 podhalańczyków, a ich zbiorowa mogiła na Osikówce do dziś przypomina o tej tragedii. 9 września 1939 r. miała miejsce bitwa pod Poszyną, jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń kampanii wrześniowej na terenie obecnego powiatu wielickiego.
Jak pisze Dionizy Kołodziejczyk w monografii Gminy Kłaj (2003 r.) … w Puszczy Niepołomickiej na terenie leśnictwa Poszyna zatrzymał się batalion żołnierzy polskich spragnionych wypoczynku. Miejsce postoju spenetrował Jan Mattern robotnik tartaku w Kłaju (późniejszy Volksdeutsch) i podał Niemcom dokładne dane. Ci ostatni podeszli bezszelestnie na odległość rzutu granatem i zaatakowali śpiących żołnierzy.
Na pobojowisku został ponad 50 żołnierzy poległych i ciężko rannych. Wszyscy oni spoczywają w zbiorowej mogile koło Poszyny (W tej walce zginęło także 20 Niemców). Za ten Kainowy czyn Mattern został skazany przez dowództwo AK na karę śmierci. Wyrok wykonano w dn. 21 maja 1943 r. Niemcy po zajęciu terenu naszego powiatu rozpoczęli prześladowania ludności polskiej i zastosowali po raz pierwszy w Polsce zasadę odpowiedzialności zbiorowej…”
Na zbiorowej mogile poległych stoi pomnik z napisem: „ŻOŁNIERZOM 5 PUŁKU STRZELCÓW PODHALANSKICH POLEGŁYM W WALCE O WOLNOŚĆ I NIEPODLEGŁOŚĆ OJCZYZNY WRZESIŃ 1939: 1. kpt. SZYMAŃSKI EDWARD dowódca 3 kopm. CKM, 2. st. sierżant PAPRZYCKI STANISŁAW szef kompani CKM, 3. ppor. rez DANCZAK STEFAN, 4. ppor. rez. WRÓBLEWSKI JAN, 5. plut. MRYC JAN, 6. plut. HARMATA JAN, 7. plut. ROJKOWSKI JOZEF,8. kpr. DANKOWSKI STEFAN, 9. kpr. DRUŻKOWSKI STEFAN 2 pp. KOP, 10. kpr. KRAS STEFAN,11. kpr. SITARSKI WOJCIECH, 12. kpr. SZARY STANISŁAW, 13. strz. BUDZ ANTONI,14. strz. ADAMCZYK JAN, 15.strz. ADAMKIEWICZ BOLESŁAW, 16.strz. ADAMIK WŁADYSŁAW, 17.strz. DOMOŃ JÓZEF, 18. strz. DOKTORCZYK JAN,19. strz. FIGIEL JÓZEF , 20. strz. GROSZEK IGNACY , 21. strz. HOŁNI WŁADYSŁAW, 22. strz. JANECZKO KAROL, 23. strz. KASPERKIEWICZ JÓZEF, 24.strz. KOC TEODOR, 25.strz. KULA MARCEL, 26.strz. MACIĄG STANISŁAW, 27. strz. MAJOCH JAN, 28.strz. MAKRUT STANISŁAW, 29.strz. MYTNIK JAN, 30. strz. OCZKIEWICZ JULIAN, 31. strz. ORDON STANISŁAW, 32. strz. PTAK JÓZEF, 33. strz. PYŚ EDWARD, 34. strz. ROSIEK JÓZEF, 35.strz. SANOK JÓZEF, 36.strz. SPADŁO WACŁAW, 37.strz. SMYCZYŃSKI WŁADYSŁAW, 38.strz.SZPAK KAROL, 39.strz.WILK WŁADYSŁAW, 40.strz RYBA KAZIMIERZ, 41.strz.SMOTRYCKI PIOTR, 42.strz.SURDEL FRANCISZEK, 43.strz.SZERMON CHAIM, 44.strz.TABAKA JAN, 45.strz.WOŹNY EUGENIUSZ, 46.NN ŁAPSZYCKI STANISŁAW, 47.inż. DACZYŃSKI ADAM, 48.SPRĘŻYNA NN,49. SKIERNOWICZ NN CZEŚĆ ICH PAMIĘCI GMINA KŁAJ… (pozostałych 7 osób spoczywa na innym miejscu)
Uroczystości na Poszynie, jak co roku, zgromadziły lokalną społeczność, władze, duchowieństwo, harcerzy oraz żołnierzy. Uroczystość przy mogile i pomniku zorganizowali: Wójt Gminy Kłaj, Parafia Rzymsko-Katolicka pw. św. Józefa Robotnika w Kłaju, 5. Batalion Strzelców Podhalańskich z Przemyśla, Dyrekcja Szkoły Podstawowej w Kłaju, Nadleśnictwo Niepołomice, Jednostka Wojskowa - Skład Kłaj.
W programie były - uroczyste rozpoczęcie przez wójta Gliny Kłaj Zbigniewa Strączka, - występ uczniów ze Szkoły Podstawowej w Kłaju,- Msza św. polowa w intencji poległych koncelebrowana pod przewodnictwem ks. proboszcza Jana Bierowca z Parafii pw. św. Józefa Robotnika w Kłaju , - Apel poległych, składanie wieńców, - „Spotkanie pokoleń” – występ zespołu z klubu 5 Batalionu Strzelców Podhalańskich „Harnasie” z Przemyśla - tradycyjna grochówka.
Hołd poległym oddali m.in. Zbigniew Strączek, Wice-Starosta Wielicki Ewa Ptasznik, radna Powiatu Wielickiego Jadwiga Skoczek, Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice Michał Hebda, w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka sekretarz Marcin Idzi, w imieniu Koła Wieliczka Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej przewodniczący Stanisław Dziedzic z wnukiem Maciejem, w imieniu Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki”: prezes Jadwiga Duda, Halina i Marian Dylągowie.
Pamięć o przeszłości to nasz obowiązek – to ona buduje naszą tożsamość i uczy, jak cenić pokój, który nie jest dany raz na zawsze. Uroczystość odbywała się w deszczowej aurze.
Opracowała i fotografowała: Jadwiga Duda
